Finfluencer, finans hakkında içerik üreterek bir takipçi kitlesine ulaşan kişileri anlatan bir kavram. Ancak anlaşılır bir finans videosu hazırlamak, bir topluluk oluşturmak ve gelecekteki getirileri öngörmek farklı yetenekler gerektiriyor. Bunları aynı başarı ölçütünde topladığımızda, görünürlük ile uzmanlığı birbirine karıştırma riski doğuyor.

Ali Kakhbod, Seyed Kazempour, Dmitry Livdan ve Norman Schürhoff’un Finfluencers çalışması bu ayrımı araştırıyor. StockTwits verilerinde daha yüksek yatırım becerisi, daha geniş takipçi kitlesiyle örtüşmüyor. Bulgular, finansal içeriği değerlendirirken yalnızca söylenenlere değil, bilginin nasıl ölçüldüğüne, kimlere ulaştığına ve hangi gelir ilişkileri içinde üretildiğine de bakmayı gerektiriyor. [1]

İçindekiler

• Araştırma neyi ölçüyor?
• Anormal getiri, yatırımcının cebine giren para değildir
• Finansal içerikte kimin başarısı ölçülüyor?
• İnsanlar neden kendi görüşlerine yakın hesapları seçiyor?
• Tahmin başarısız olduğunda güven neden sürebilir?
• Bir paylaşımın fiyatı etkilediğini nasıl anlarız?
• Türkiye’de eğitim, tavsiye ve manipülasyonun sınırı
• Takipçi sayısından denetlenebilir bilgiye
• Reference Article
• References

Araştırma neyi ölçüyor?

Çalışmanın Mart 2025 tarihli çalışma makalesi sürümü, Temmuz 2013–Ocak 2017 dönemine ait yaklaşık 72 milyon StockTwits paylaşımından yararlanıyor. Yaklaşık 29.500 kullanıcı için yatırım becerisi ölçülüyor. Ana bulguların sunumunda kullanıcıların yaklaşık %28’i pozitif becerili, %17’si sıfır becerili, %55’i negatif becerili olarak sınıflandırılıyor. Bunlar bütün sosyal medya finans hesaplarının oranları değil, belirli bir örnekleme uygulanan modelin tahminleri. [1]

Buradaki “beceri”, anlaşılır anlatım veya finansal okuryazarlığa katkı anlamına gelmiyor. Paylaşımların hisseye ilişkin olumlu ya da olumsuz yönü, sonraki riskten arındırılmış getirilerle ilişkilendiriliyor. Araştırmacılar farklı vadeleri inceliyor; aylık değerlendirmede 20 işlem günlük ufuk kullanılıyor. Ardından karışım modeliyle gözlenen performanstaki beceri ve şans bileşenlerini ayırmaya çalışıyorlar. [1]

Bu yöntem, “bir kez doğru tahmin yaptıysa uzmandır” yaklaşımından daha güçlü bir değerlendirme sunuyor. Fakat model bir kişinin değişmez niteliğini keşfetmiş olmuyor. Kullanılan veri, risk modeli, zaman ufku ve istatistiksel varsayımlar sınıflandırmanın sınırlarını belirliyor.

İçeriğin niteliği açısından ikinci bir ayrım daha gerekli: Bütçe hazırlamayı öğreten bir hesap ile gelecek ay yükselmesini beklediği hisseleri paylaşan bir hesap aynı ölçütle değerlendirilemez. İlkinde açıklamanın doğruluğu ve öğreticiliği, ikincisinde ayrıca tahminin ölçülebilir performansı önem taşır. Bir fiyat tahmininin başarısızlığı, içerik üreticisinin anlattığı her kavramı yanlış yapmaz; iyi anlatıcılık da fiyat tahminine doğruluk kazandırmaz.

Anormal getiri, yatırımcının cebine giren para değildir

Çalışmanın girişinde becerili gruba ilişkin aylık anormal getirinin %2,6’ya kadar ulaşabildiği, negatif becerili grupta ise yaklaşık −%2,3 olduğu belirtiliyor. “Anormal getiri”, burada kullanılan risk modelinin açıkladığı getirinin ötesindeki bileşeni ifade ediyor. Bu rakamlar takipçilerin banka veya aracı kurum hesaplarından ölçülmüş net kazançlar değil. [1]

Bu ayrımı basit bir örnekle düşünelim. Bir hisse yükseldiğinde, onu önceden öneren kişinin başarısını değerlendirmek için yalnızca yükseliş oranını bilmek yetmez. Aynı dönemde benzer riskteki yatırımlar ne yaptı? Öneri hangi fiyatta uygulanabilirdi? Satış zamanı önceden belirtilmiş miydi? Başarısız öneriler de hesaba katıldı mı?

Benzer biçimde, geçmişte başarısız olduğu anlaşılan hesapların tersini yapmak otomatik bir yatırım yöntemi oluşturmaz. Böyle bir stratejiyi değerlendirmek için hesabın başarısızlığının o günkü bilgilerle belirlenebilmesi, uygulanabilir işlem fiyatları, maliyetler ve riskler gerekir. Sonradan oluşturulan bir başarı sıralaması, geçmişte kullanılabilecek bir seçim kuralıyla aynı şey değildir.

Bu nedenle araştırmadan çıkarılabilecek sağlam sonuç, okuyucuya yeni bir kestirme işlem tarifi vermek değil; performans iddialarının nasıl sınanması gerektiğini göstermektir.

Finansal içerikte kimin başarısı ölçülüyor?

CFA Institute’un 2024 tarihli The Finfluencer Appeal raporu, beş pazarda 110 sosyal medya içeriğini ve genç yatırımcılarla yapılan odak grup görüşmelerini inceliyor. Araştırma, finans içeriğinin eğitim ve erişim açısından yarar sağlayabildiğini; aynı zamanda tanıtım, ürün yönlendirmesi ve ticari ilişkiler içerebildiğini gösteriyor. Rapor, kişiye özel yönlendirme bağlantılarını ve içerik üreticilerinin ücretli ürünlerini de ele alıyor. [2]

Bu bulgular üzerinden üç farklı başarı ölçütü ayırabiliriz:

Aktör	Değerlendirilmesi gereken başarı ölçütü	Olası ayrışma
Yatırımcı	Kendi hedefi ve taşıyabileceği riskle uyumlu sonuç	Daha fazla içerik veya işlem, daha iyi karar anlamına gelmeyebilir.
İçerik üreticisi	İzleyiciye sağlanan değer; varsa gelir ve kitle büyümesi	Abonelik ya da yönlendirme geliri, takipçinin yatırım sonucundan bağımsız oluşabilir.
Finansal ürün sağlayıcısı	Ürünün uygun kullanıcılara ulaşması ve müşteri kazanımı	Yeni hesap açılması ile müşterinin uzun vadeli yararı farklı ölçütlerdir.

Tablodaki ayrışmalar her içerik üreticisinin çıkar çatışması yaşadığını göstermiyor. Bir sözleşmenin neyi ödüllendirdiğini sorgulamak için çerçeve sunuyor. Örneğin varsayımsal olarak her yeni müşteri için ödeme yapılan bir ilişkide, gelir doğuran olay müşterinin kazanması değil, hesap açmasıdır. İki taraf daha sonra birlikte kazanabilir; fakat bunu sağlayan otomatik bir bağ yoktur.

Bu nedenle “bu yorum doğru mu?” sorusunun yanında “bu içeriğin ekonomik karşılığı nereden geliyor?” sorusu da önem kazanır. Sponsorlu bir içerik doğru olabilir. Bağımsız görünen bir içerik de yanlış olabilir. Ticari ilişkinin açıklanması, doğruluğu garanti etmez; okuyucunun değerlendirmesi için gerekli bilgiyi sağlar.

Platform açısından da görünürlük ölçütleriyle yatırım performansını ayırmak gerekir. İzlenme, yorum ve paylaşım verileri içerikle kurulan ilişkiyi gösterir. Bir yatırım iddiasının belirlenen vadede, belirlenen risk altında başarılı olup olmadığını tek başına söylemez. Buradan belirli bir algoritmanın başarısız tahminleri özellikle öne çıkardığı sonucu çıkarılamaz; bunun için ayrıca platforma özgü kanıt gerekir.

İnsanlar neden kendi görüşlerine yakın hesapları seçiyor?

J. Anthony Cookson, Joseph E. Engelberg ve William Mullins’in Echo Chambers araştırması, StockTwits’te yatırımcıların mevcut görüşlerini destekleyen bilgiye seçici biçimde yöneldiğine ilişkin bulgular sunuyor. Çalışma yaklaşık 400.000 kullanıcıyı, 33 milyon paylaşımı ve 14,3 milyon takip bağlantısını inceliyor. Aynı hisse hakkında iyimser olan kullanıcılar, benzer görüşteki hesapları takip etmeye daha yatkın. [3]

Bu sonuç, insanları yalnızca “yanlış kişiye inanan yatırımcılar” olarak görmekten daha açıklayıcı. Takip tercihi, bilgi arayışıyla birlikte mevcut kanaati sürdürme isteğini de yansıtabilir. Finfluencer çalışmasındaki beceri ile popülerlik ayrışması, bu ayrı araştırmayla birlikte okunduğunda şu olasılık belirginleşiyor: Bir hesabın takipçiye sunduğu değer, tahmin doğruluğunun yanında onun dünya görüşüyle uyum da olabilir.

Yine de benzer görüşteki kişilerin birbirini izlemesi, her durumda bilinçli bir gerçeklikten kaçış anlamına gelmez. Aynı sektörle ilgilenmek veya aynı yatırım yaklaşımını benimsemek de ortak takip tercihleri üretebilir. Kritik soru, bu çevrenin karşıt kanıtı incelemeye açık kalıp kalmadığıdır.

Örneğin bir şirketin borcunu sorun olarak gören değerlendirmeyi, yalnızca olumsuz olduğu için dışlayan bir tartışma ortamını düşünelim. Gruptaki fikir birliği güçlenirken incelenen kanıtın çeşitliliği azalabilir. Böyle bir durumda daha çok kişinin aynı şeyi söylemesi, yeni ve bağımsız doğrulamaların çoğaldığını göstermeyebilir.

Tahmin başarısız olduğunda güven neden sürebilir?

Bu soruyu araştırırken en az iki açıklamayı birbirinden ayırmak gerekir. Birincisi, takipçinin hesabı hangi amaçla izlediğidir. Öğrenmek, gündemi takip etmek veya tartışmaya katılmak isteyen birinin değerlendirme ölçütü, her fiyat tahmininin tutması olmayabilir.

CFA Institute’un odak gruplarında içeriklerin erişilebilirliği, anlaşılır sunumu ve profesyonel danışmanlık maliyetleri de gündeme geliyor. Bunlar belirli katılımcıların deneyimleri; bütün genç yatırımcılara mal edilemez. Ancak finansal içeriğe yönelmenin yalnızca hızlı kazanç arayışıyla açıklanamayacağını gösteriyor. [2]

İkinci açıklama, tahmini denetlemenin güçlüğü olabilir. “Bu şirketin geleceği parlak” cümlesi ile “şu tarihe kadar, şu koşullarda, şu karşılaştırma ölçütünü aşmasını bekliyorum” cümlesi aynı ölçüde sınanabilir değildir. Vade ve koşullar belirtilmediğinde başarısızlığın ne zaman kabul edileceği de belirsizleşir.

Seçilmiş başarılı paylaşımların görünür kalması veya tahmin ölçütünün sonradan değiştirilmesi, incelenmeye değer başka olasılıklardır. Fakat belirli bir hesap hakkında böyle bir sonuca ulaşmak, bütün paylaşım geçmişini incelemeyi gerektirir. Araştırmadaki bir grup ortalaması, tek bir kişinin davranışına ilişkin kanıt yerine geçmez.

Bir paylaşımın fiyatı etkilediğini nasıl anlarız?

Bir hesabın paylaşımı ile sonraki fiyat hareketi arasında ilişki bulunması, etkinin hangi yönde işlediğini tek başına çözmez. Hesap fiyatı etkilemiş olabilir; fiyatı etkileyen habere başkalarıyla aynı anda tepki vermiş de olabilir.

Burada dört ayrı soruyu izlemek gerekir: İçeriği kim gördü? Görenlerin beklentisi değişti mi? Beklentisi değişenler işlem yaptı mı? Bu işlemler fiyatı etkiledi mi? Zincirin bir halkasına ilişkin bulgu, bütün halkaları kanıtlamaz.

Bu ayrım araştırmayı önemsizleştirmez. Yorumun ne kadar ileri taşınabileceğini belirler. Tahmin başarısı üzerine bir bulgudan doğrudan piyasa manipülasyonu hükmüne; etkileşim sayısından doğrudan yatırımcı zararına geçmememizi sağlar.

Finansal içerik ekosistemini anlamak için performans araştırmalarını, kullanıcı davranışı çalışmalarını ve işlem verilerini birlikte değerlendirmek gerekir. Her biri aynı sorunun farklı bir bölümünü aydınlatır.

Türkiye’de eğitim, tavsiye ve manipülasyonun sınırı

StockTwits örneklemindeki oranlar, Türkiye’deki finans hesaplarının ne kadarının başarılı olduğunu söylemiyor. Türkiye açısından karşılaştırılabilir bir sonuca ulaşmak için yerel paylaşım, takip ve piyasa verileriyle ayrıca araştırma yapılması gerekir.

Hukuki çerçevede ise SPK’nın Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri ile Yatırım Kuruluşlarına İlişkin Rehber belgesi, yatırım danışmanlığı ile genel yatırım tavsiyesini ayrı ele alıyor. Rehberin 17 Haziran 2026 tarihli sürümü, genel tavsiyeler için de düzenleyici esaslar bulunduğunu açıklıyor. Dolayısıyla “kişiye özel değil” demek, içeriğin her türlü kurala karşı serbest olduğu anlamına gelmiyor. [4]

Finansal bir kavramı açıklamak, bir araç hakkında yönlendirici değerlendirme yapmak ve bir kişinin koşullarına göre yatırım yönlendirmesi sunmak farklı faaliyetler olabilir. Değerlendirmede içeriğin bütünü, kime ve nasıl sunulduğu önem taşır. Bir paylaşımın altındaki kısa uyarı, okuyucu açısından bu ayrıntıları inceleme ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

Manipülasyon ise ayrı bir başlıktır. SPK, işlem bazlı ve bilgi bazlı piyasa dolandırıcılığını birbirinden ayırıyor. Bilgi bazlı türde yanıltıcı bilgi, yatırım kararlarını veya fiyatları etkileme amacı ve bu yolla menfaat sağlama gibi unsurlar söz konusu. Bu nedenle bir tahminin yanlış çıkması, tek başına bu suçun işlendiğini göstermez. [5]

Bu ayrımlar kamusal tartışmayı da daha isabetli hâle getirir. Tahmin başarısızlığı performans değerlendirmesinin; açıklanmayan ticari ilişki şeffaflığın; yetkisiz faaliyet ve manipülasyon iddiaları ise ilgili hukuki incelemenin konusudur. Hepsine aynı etiketi vermek, hangi soruna hangi çözümün gerektiğini belirsizleştirir.

Takipçi sayısından denetlenebilir bilgiye

Finfluencer araştırmalarının birlikte düşündürdüğü mesele, güveni hangi göstergeler üzerine kurduğumuzdur. Bir hesabın ne kadar geniş kitleye ulaştığı kolayca görülebilir. İddialarının hangi koşullarda doğru sayılacağı ve ticari ilişkilerinin ne olduğu ise çoğu zaman ayrıca araştırılmalıdır.

Bir finansal iddiayı değerlendirmek için şu sorular daha kullanışlı bir başlangıç sunar:

• İddia sınanabilir mi? Zaman ufku, dayanaklar ve görüşü değiştirecek koşullar belli mi?
• Performansın tamamı görülebiliyor mu? Başarısız örnekler, kullanılan karşılaştırma ölçütü ve maliyetler değerlendirmeye dahil mi?
• Bilginin kaynağı izlenebiliyor mu? Şirket açıklaması, veri veya araştırma doğrudan kontrol edilebiliyor mu?
• Ekonomik ilişkiler anlaşılır mı? Sponsorluk, yönlendirme geliri ve ilgili varlıkta pozisyon bulunması açıklanıyor mu?
• Karşıt kanıtla ne yapılıyor? İtirazlar inceleniyor, hatalar düzeltiliyor ve görüş değişiklikleri gerekçelendiriliyor mu?

Bu soruların hiçbiri gelecekteki getiriyi garanti etmez. Sağladıkları şey, içeriği değerlendirebileceğimiz görünür ölçütlerdir. Finans hakkında konuşmanın değeri, her zaman doğru tahminde bulunabilmekle sınırlı değildir. Belirsizliği açıklamak, varsayımları görünür kılmak ve yanlış çıktığında hesabını verebilmek de okuyucuya değer sunar.

Popülerlik ile yatırım becerisi arasındaki mesafeyi kapatmak için, finansal içerikte bu tür denetlenebilir bilgilerin görünürlüğünü artırmak gerekir.

---

Reference Article

Kakhbod, Kazempour, Livdan ve Schürhoff’un Finfluencers çalışma makalesi. [1]

References

1. Kakhbod, A.; Kazempour, S.; Livdan, D.; Schürhoff, N. (Mart 2025). Finfluencers. Çalışma makalesi.
2. Espeute, S.; Preece, R. (2024). The Finfluencer Appeal: Investing in the Age of Social Media. CFA Institute. DOI: 10.56227/24.1.1.
3. Cookson, J. A.; Engelberg, J. E.; Mullins, W. (2023). Echo Chambers. The Review of Financial Studies, 36(2), 450–500. DOI: 10.1093/rfs/hhac058.
4. Sermaye Piyasası Kurulu (17 Haziran 2026). Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri ile Yatırım Kuruluşlarına İlişkin Rehber. i-SPK.37.9, D ve E bölümleri.
5. Sermaye Piyasası Kurulu. Sermaye Piyasasında Piyasa Dolandırıcılığı (Manipülasyon).